Hoeveel soorten zijn er in Nederland? En hoe gaat het met ze? Op donderdag 21 mei brengt Naturalis de tweede editie uit van het Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit. Een totaaloverzicht van de Nederlandse natuur.
Alle soortenbij elkaar
In het jaarlijkse Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit worden de gegevens van ruim 47.000 soorten in ons land samengevat. Deze informatie is verzameld door duizenden wetenschappers en vrijwilligers van natuurorganisaties, en meer dan dertig experts van Naturalis en andere instellingen werken eraan mee. Belangrijk, want de Nederlandse natuurdata waren namelijk net zo versnipperd als de natuur zelf.
We hebben de natuurkeihard nodig
Waarom is zo'n rapport belangrijk? Wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer van Naturalis legde het vorig jaar uit in deze video.
Van mos tot muis
Het resultaat: een ongekend breed overzicht van de Nederlandse biodiversiteit: van muis tot mos en van schimmels tot zeeslakken. Dat is essentieel, want op dit moment is slechts 6 à 7 procent van de soorten die in Nederland voorkomen vertegenwoordigd in het beleid. Daarmee heb je als land geen compleet beeld van de biodiversiteit, en zie je het dus ook niet als die snel achteruitgaat.
Een somberbeeld
Wat ís dan de status van de Nederlandse biodiversiteit? Het eerste rapport liet zien dat we veel weten, maar vooral slechts kleine beetjes van het grotere geheel. Die kleine beetjes geven een somber beeld. Van de 3.625 soorten paddenstoelen die op de zogeheten Rode Lijst staan, is bijna de helft in enige mate bedreigd, en is er van nog eens een kwart onvoldoende data. We zien in Nederland nu minder dan de helft van het aantal vlinders, ten opzichte van 1992. “Als ecoloog denk je wel aardig te weten hoe het met de natuur gaat. Maar als je dan alle 19 soortgroepen waar een Rode Lijst van bestaat naast elkaar zet, en ze gaan allemaal achteruit, dan is het wel even slikken”, vertelt Prof. Dr. Koos Biesmeijer, wetenschappelijk directeur van Naturalis en een van de auteurs van het rapport.
Nieuwe kansen
Het eerste rapport was echter ook optimistisch, benadrukt Biesmeijer: Er zijn ook soorten waar het wel goed mee gaat, zoals zeehonden, de otter en de zeearend. “Het rapport laat daarnaast zien dat als je iets doet voor natuurherstel, het ook werkt - en dat we weten wat we moeten doen.” Soorten die schoon water nodig hebben, zoals haften en groene kikkers, profiteren bijvoorbeeld van maatregelen voor schoner oppervlaktewater. Moerasvogels hadden baat bij natuurontwikkelingsprojecten, vaak in combinatie met het realiseren van waterberging.
Meer kijkop onderbelichte soorten
Terwijl het eerste rapport de onderbelichte soorten van Nederland belichtte, zal het tweede Statusrapport (van 2026) nog breder kijken naar de Nederlandse natuur en nemen we ook het Caribische deel van het Koninkrijk mee. Bijzondere aandacht is er voor de in zee levende soorten, zowel van de Noordzee en de Waddenzee als de Caribische Zee.
Ook hier blijft ruimte voor optimisme, vertelt Biesmeijer: “Nederland is nu kampioen in het verliezen van soorten, maar er liggen volop kansen om dit om te buigen. Met kennis, innovatieve technieken en effectief beleid, kan Nederland koploper biodiversiteitskennis en biodiversiteitsherstel worden.”
Bestel eenexemplaar
Het rapport is bedoeld voor Nederlandse natuurprofessionals en - beleidsmakers. Het is gratis te lezen en te downloaden via de links hierboven. Wie een fysiek exemplaar wil bestellen, kan dat doen. Stuur een mailtje naar Communicatie@naturalis.nl met daarin uw naam, organisatie, en postadres inclusief postcode.
Zelf bijdragenaan biodiversiteits-onderzoek
Ook jij kan bijdragen aan een beter beeld van de biodiversiteit! Dat begint met liefde voor de natuur, en snappen wat er daar allemaal te zien is. Jongeren kunnen zich aansluiten bij organisaties als JNM en NJN. Voor volwassenen zijn er plaatselijke natuurorganisaties en IVN. Nog laagdrempeliger: iedereen met een smartphone kan de app Obsidentify downloaden, en ondersteund door AI-soortherkenning van Naturalis waarnemingen doen.
De data in dit rapport zijn voor het grootste gedeelte afkomstig van de diverse soortenorganisaties in Nederland. Voor elke groep - paddenstoelen, planten, mossen, insecten, reptielen, noem maar op - bestaat er wel een club van geïnteresseerden, en zij verwelkomen vrijwilligers met open armen.
Meer over ons biodiversiteitsonderzoek
ARISE: Nederlandse soorten kennen en herkennen
eDentity: een nationale eDNA-infrastructuur
